Allianoi'nin sular altında kalması belgesel oldu Haber: Av. Elifsu Dilek Şen
Türkiye’nin kültürel miras tarihinde yer alan ve dünyanın iyi korunmuş antik sağlık merkezlerinden biri olan Allianoi’nin süreci, hazırlanan yeni bir belgesel ile yeniden gündeme geldi. Kazı Başkanı Dr. Ahmet Yaraş öncülüğünde yürütülen çalışmalarla ortaya çıkarılan ve sonrasında Yortanlı Barajı projesi kapsamında sular altında kalan antik kentin durumu; arkeoloji, hukuk, kalkınma ve insan faktörlerini bir araya getiriyor.
Antik dünyanın önemli termal sağlık ve tedavi merkezlerinden biri olan Allianoi, Yortanlı Barajı’nın suları altında kalması ve bu süreçte yürütülen çalışmalar ile hafızalarda bulunuyor. Antik kentin keşfinden kaybedilmesine uzanan süreci ve etrafında gelişen toplumsal reaksiyonu konu edinen yeni belgesel, izleyicilere geçmişle yüzleşme ve yaşananları aktarma bağlamında bir içerik sunuyor.
Kazı Başkanı Ahmet Yaraş ve ekibinin çalışmalarıyla gün ışığına çıkarılan Allianoi; mimari yapıları, gelişmiş su sistemleri, bin yıllık hamamları ve gündelik yaşamın izlerini barındıran buluntularıyla bilim dünyasına sunulmuştu. Ancak arkeolojik alandan baraj gölüne uzanan süreç, aynı zamanda bölgede planlanan Yortanlı Barajı projesiyle birlikte kapsamlı bir koruma tartışmasını da beraberinde getirdi.
Yıllara yayılan hukuki süreçler, sivil toplum örgütlerinin direnişi, akademisyenlerin ve kültürel miras savunucularının çalışmaları antik kentin sular altında kalmasını engellemedi. İtirazlara rağmen sular altında kalan Allianoi, Türkiye’de kalkınma planları ile kültürel miras arasındaki durumun simge noktalarından biri haline geldi.
Belgesel, baraj projesinin yöre halkının tarımsal üretimini, su beklentilerini ve günlük hayatını nasıl dönüştürdüğünü kayıt altına alırken, olayları insan hikâyeleri ve toplumsal hafıza bağlamında da inceliyor.
Yönetmenin 2018 yılında Hasankeyf ziyaretinin ardından benzer miras alanlarını araştırırken tespit ettiği Allianoi süreci, olaydaki çok boyutlu farklılaşmaları da belgeliyor. Bir tarafta topraklarını sulamak isteyen ve suya duyduğu ihtiyaçla barajı destekleyen çiftçilerin durumu aktarılırken, diğer tarafta ise bin yıllık tarihi korumak için kendi köylerinde dışlanmayı göze alarak çalışma yürüten insanların durumu yer alıyor.
Yönetmen, Allianoi’yi savunmak adına kendi köyüne su gelmemesi pahasına çalışma yürüten ve bu nedenle dışlanan insanlarla karşılaşmasının kendisini derinden etkilediğini vurguladı.
Belgesel, Allianoi sürecine katılanların kişisel deneyimlerini kayıt altına alarak toplumsal hafızaya not düşmeyi amaçlıyor. Belgeselde izleyicilere, "Bir antik kentin yok olması yalnızca taşların, yapıların ve tarihsel izlerin kaybı mıdır, yoksa bir toplumun geçmişle kurduğu ilişkinin de kopması mıdır?" sorusu yöneltiliyor.
Bugün sular altında kalmış olsa da Allianoi; bir toplumun tarihi korumak için neleri göze alabildiğini, hangi bedelleri ödediğini ve nelerin kaybedildiğini gösteren bir anlatı olarak aktarılmayı sürdürüyor. Belgeselde, suyun altında kalanın yalnızca antik kalıntılar olmadığı, aynı zamanda gelecek kuşakların kökleriyle kurabileceği bağın kendisi olduğu ifade ediliyor.
Türkiye’nin kültürel miras tarihinde yer alan ve dünyanın iyi korunmuş antik sağlık merkezlerinden biri olan Allianoi’nin süreci, hazırlanan yeni bir belgesel ile yeniden gündeme geldi. Kazı Başkanı Dr. Ahmet Yaraş öncülüğünde yürütülen çalışmalarla ortaya çıkarılan ve sonrasında Yortanlı Barajı projesi kapsamında sular altında kalan antik kentin durumu; arkeoloji, hukuk, kalkınma ve insan faktörlerini bir araya getiriyor.
Antik dünyanın önemli termal sağlık ve tedavi merkezlerinden biri olan Allianoi, Yortanlı Barajı’nın suları altında kalması ve bu süreçte yürütülen çalışmalar ile hafızalarda bulunuyor. Antik kentin keşfinden kaybedilmesine uzanan süreci ve etrafında gelişen toplumsal reaksiyonu konu edinen yeni belgesel, izleyicilere geçmişle yüzleşme ve yaşananları aktarma bağlamında bir içerik sunuyor.
ARKEOLOJİK ALANDAN BARAJ GÖLÜNE UZANAN SÜREÇ
Kazı Başkanı Ahmet Yaraş ve ekibinin çalışmalarıyla gün ışığına çıkarılan Allianoi; mimari yapıları, gelişmiş su sistemleri, bin yıllık hamamları ve gündelik yaşamın izlerini barındıran buluntularıyla bilim dünyasına sunulmuştu. Ancak arkeolojik alandan baraj gölüne uzanan süreç, aynı zamanda bölgede planlanan Yortanlı Barajı projesiyle birlikte kapsamlı bir koruma tartışmasını da beraberinde getirdi.
Yıllara yayılan hukuki süreçler, sivil toplum örgütlerinin direnişi, akademisyenlerin ve kültürel miras savunucularının çalışmaları antik kentin sular altında kalmasını engellemedi. İtirazlara rağmen sular altında kalan Allianoi, Türkiye’de kalkınma planları ile kültürel miras arasındaki durumun simge noktalarından biri haline geldi.
İNSAN HİKÂYELERİ VE TOPLUMSAL HAFIZA
Belgesel, baraj projesinin yöre halkının tarımsal üretimini, su beklentilerini ve günlük hayatını nasıl dönüştürdüğünü kayıt altına alırken, olayları insan hikâyeleri ve toplumsal hafıza bağlamında da inceliyor.
Yönetmenin 2018 yılında Hasankeyf ziyaretinin ardından benzer miras alanlarını araştırırken tespit ettiği Allianoi süreci, olaydaki çok boyutlu farklılaşmaları da belgeliyor. Bir tarafta topraklarını sulamak isteyen ve suya duyduğu ihtiyaçla barajı destekleyen çiftçilerin durumu aktarılırken, diğer tarafta ise bin yıllık tarihi korumak için kendi köylerinde dışlanmayı göze alarak çalışma yürüten insanların durumu yer alıyor.
Yönetmen, Allianoi’yi savunmak adına kendi köyüne su gelmemesi pahasına çalışma yürüten ve bu nedenle dışlanan insanlarla karşılaşmasının kendisini derinden etkilediğini vurguladı.
Belgesel, Allianoi sürecine katılanların kişisel deneyimlerini kayıt altına alarak toplumsal hafızaya not düşmeyi amaçlıyor. Belgeselde izleyicilere, "Bir antik kentin yok olması yalnızca taşların, yapıların ve tarihsel izlerin kaybı mıdır, yoksa bir toplumun geçmişle kurduğu ilişkinin de kopması mıdır?" sorusu yöneltiliyor.
Bugün sular altında kalmış olsa da Allianoi; bir toplumun tarihi korumak için neleri göze alabildiğini, hangi bedelleri ödediğini ve nelerin kaybedildiğini gösteren bir anlatı olarak aktarılmayı sürdürüyor. Belgeselde, suyun altında kalanın yalnızca antik kalıntılar olmadığı, aynı zamanda gelecek kuşakların kökleriyle kurabileceği bağın kendisi olduğu ifade ediliyor.