Çin Devlet Başkanı Şi Cinping: ABD ile yeni bir ticaret düzenlemesinde anlaştık Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği heyetler arası görüşmede iki ülkenin yeni bir ticaret düzenlemesi konusunda anlaşmaya vardıklarını açıkladı.
Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da heyetler arası üst düzey bir görüşme gerçekleştirdi.
Görüşmede konuşan Şi, iki ülkenin ekonomi ve ticaret heyetleri arasında yürütülen istişareler sonucunda yeni bir ortak düzenlemede mutabakata vardıklarını belirterek, bu durumun iki ülke halkları, sanayi sektörleri ve küresel ekonomi açısından sevindirici bir haber olduğunu dile getirdi.
İşbirliğinin iki yönlü bir süreç olduğunu vurgulayan Çin Devlet Başkanı Şi, Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin istikrar kazanmasının işbirliği konularının yer aldığı listenin genişletilmesine ve sorun oluşturan başlıkların yer aldığı listenin kısaltılmasına bağlı olduğunu ifade etti.
ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump'ın ikinci iktidar döneminde bir tarafta Washington yönetiminin uyguladığı tarife artışları ile teknoloji alanındaki kısıtlamalar, diğer tarafta ise Çin'in küresel tedarikin büyük bölümünü karşıladığı nadir toprak elementlerinin kontrolüne yönelik attığı adımlarla genişleyen bir dizi anlaşmazlık nedeniyle tıkanma noktasına gelmişti.
Trump ile Şi'nin Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan şehrinde gerçekleştirdikleri görüşmede taraflar, aralarındaki anlaşmazlık konularında geçici bir uzlaşmaya varmıştı.
İki ülkenin ekonomi heyetleri dünkü buluşmalarında, 10 Kasım'da süresi dolacak olan geçici uzlaşmanın geçerlilik süresinin Ocak 2027'ye kadar uzatılması hususunda anlaşmaya varmıştı.
Şi, yapay zeka alanında dünyada büyük güçler konumunda bulunan Çin ve ABD'nin bu alanda rekabetin yanı sıra işbirliği de yapabileceğine dikkati çekerek, "Her iki taraf da birbirine karşı savunmacı davranmak yerine karşılıklı güçlü oldukları yönleri öne çıkarabilir. Yapay zeka konusunda diyaloğu sürdürebilir, riskleri ve faydalarına dair görüş alışverişinde bulunabilir ve kötüye kullanımını birlikte önleyebiliriz" ifadelerini kullandığı.
Çin lideri Şi, yapay zeka teknolojisinde insan kontrolünün korunmasının, insan merkezli ve iyiliksever bir yaklaşıma bağlı kalınmasının ve yapay zekanın insanlığın ilerlemesine hizmet etmesinin sağlanması gerektiğinin altını çizdi.
Yapay zeka güvenliği, iki liderin gerçekleştirdiği zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyor. İki ülkenin, yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarıyı kapsayan bir “yapay zeka diyaloğu” başlatması bekleniyor. Ancak ABD'nin yapay zeka güvenliğine yönelik risklerin kontrol edilmesine odaklanan yaklaşımı ile Çin'in daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunan tutumu arasındaki farklar bugüne dek sürdürülebilir bir diyaloğun kurulmasına engel teşkil etmişti.
Öte yandan ABD merkezli yapay zeka geliştiricisi şirketler, Çinli şirketlerin "damıtma" adı verilen yöntemle kendi geliştirdikleri modellerden veri çaldığını öne sürerek Washington yönetiminden bu durumu engelleyecek önlemleri almasını talep ediyor.
Tayvan konusunda ülkesinin net tutumunu yineleyerek bu sorunun doğrudan ulusal birliği ve toprak bütünlüğünü ilgilendirdiğini belirten Şi, Washington yönetimine "Tayvan'ın bağımsızlığı" konusunda doğru bir duruşa sahip olma, Çin-ABD stratejik işbirliği ile ikili ilişkilerin gelişiminin temelini koruma çağrısında bulundu.
Çin'in kendi topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu savunduğu Tayvan, 1949 yılından bu yana fiili bağımsızlığa sahip bulunuyor. Çin ana karası ile Tayvan arasında iç savaşın ardından ortaya çıkan egemenlik ihtilafı ve ayrılık varlığını sürdürüyor. Pekin yönetimi, "tek Çin" ilkesini vurgulayarak Tayvan'ın bağımsız diplomatik ilişkiler kurmasına, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor ve kendisini resmi olarak tanıyan ülkelerin Tayvan ile diplomatik ilişkilerini kesmesini şart koşuyor.
Son yıllarda Tayvan üzerindeki askeri baskısını artıran Pekin yönetimi, Ada'nın ana kara ile yeniden birleşmesi amacıyla güç kullanımını seçenek dışı bırakmayacağını vurguluyor. Tayvan'ın da bu adımlara karşılık olarak son yıllarda askeri harcamalarını yükselttiği ve ABD'den satın aldığı yeni silah sistemleriyle savunma kapasitesini güçlendirme gayreti içinde olduğu gözleniyor.
İki lider görüşmede, Orta Doğu, Ukrayna ve Kore Yarımadası'ndaki durum gibi uluslararası ve bölgesel kriz konularında da görüş alışverişinde bulundu.
ABD ve İran'ın sorunları diyalog ve müzakere yöntemiyle çözme yoluna geri dönerek nükleer sorun dahil olmak üzere kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmalarını ve en kısa sürede barışa kavuşmalarını dilediklerini ifade eden Şi, "Çin, tüm ülkelerin egemenliğine ve güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini savunuyor. Gerilimi düşürmek üzere daima yapıcı rol oynuyoruz ve tüm tarafları barışçı yola bağlı kalarak müzakerelerin ivmesini sürdürmeye teşvik ediyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile başlayan ve İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu genelinde tırmanan savaşın, küresel enerji ticareti açısından kritik bir geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nda sebep olduğu kesintinin ekonomik etkileri küresel düzeyde hissedilmeye devam ediyor. Üstelik Yemen'de hükümet güçleriyle çatışan İran destekli Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki yerleşim alanlarını ele geçirmesiyle, enerji nakliyesindeki kesintinin Babulmendeb Boğazı'na da sirayet etmesi ihtimali bulunuyor.
Washington yönetiminin Rusya ve İran’a yönelik yaptırımlarını genişletmesi de Çin ile yapılacak görüşmelerin ekonomik boyutunu doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da heyetler arası üst düzey bir görüşme gerçekleştirdi.
Görüşmede konuşan Şi, iki ülkenin ekonomi ve ticaret heyetleri arasında yürütülen istişareler sonucunda yeni bir ortak düzenlemede mutabakata vardıklarını belirterek, bu durumun iki ülke halkları, sanayi sektörleri ve küresel ekonomi açısından sevindirici bir haber olduğunu dile getirdi.
İşbirliğinin iki yönlü bir süreç olduğunu vurgulayan Çin Devlet Başkanı Şi, Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin istikrar kazanmasının işbirliği konularının yer aldığı listenin genişletilmesine ve sorun oluşturan başlıkların yer aldığı listenin kısaltılmasına bağlı olduğunu ifade etti.
ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, Trump'ın ikinci iktidar döneminde bir tarafta Washington yönetiminin uyguladığı tarife artışları ile teknoloji alanındaki kısıtlamalar, diğer tarafta ise Çin'in küresel tedarikin büyük bölümünü karşıladığı nadir toprak elementlerinin kontrolüne yönelik attığı adımlarla genişleyen bir dizi anlaşmazlık nedeniyle tıkanma noktasına gelmişti.
Trump ile Şi'nin Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan şehrinde gerçekleştirdikleri görüşmede taraflar, aralarındaki anlaşmazlık konularında geçici bir uzlaşmaya varmıştı.
İki ülkenin ekonomi heyetleri dünkü buluşmalarında, 10 Kasım'da süresi dolacak olan geçici uzlaşmanın geçerlilik süresinin Ocak 2027'ye kadar uzatılması hususunda anlaşmaya varmıştı.
YAPAY ZEKA
Şi, yapay zeka alanında dünyada büyük güçler konumunda bulunan Çin ve ABD'nin bu alanda rekabetin yanı sıra işbirliği de yapabileceğine dikkati çekerek, "Her iki taraf da birbirine karşı savunmacı davranmak yerine karşılıklı güçlü oldukları yönleri öne çıkarabilir. Yapay zeka konusunda diyaloğu sürdürebilir, riskleri ve faydalarına dair görüş alışverişinde bulunabilir ve kötüye kullanımını birlikte önleyebiliriz" ifadelerini kullandığı.
Çin lideri Şi, yapay zeka teknolojisinde insan kontrolünün korunmasının, insan merkezli ve iyiliksever bir yaklaşıma bağlı kalınmasının ve yapay zekanın insanlığın ilerlemesine hizmet etmesinin sağlanması gerektiğinin altını çizdi.
Yapay zeka güvenliği, iki liderin gerçekleştirdiği zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyor. İki ülkenin, yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarıyı kapsayan bir “yapay zeka diyaloğu” başlatması bekleniyor. Ancak ABD'nin yapay zeka güvenliğine yönelik risklerin kontrol edilmesine odaklanan yaklaşımı ile Çin'in daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunan tutumu arasındaki farklar bugüne dek sürdürülebilir bir diyaloğun kurulmasına engel teşkil etmişti.
Öte yandan ABD merkezli yapay zeka geliştiricisi şirketler, Çinli şirketlerin "damıtma" adı verilen yöntemle kendi geliştirdikleri modellerden veri çaldığını öne sürerek Washington yönetiminden bu durumu engelleyecek önlemleri almasını talep ediyor.
TAYVAN
Tayvan konusunda ülkesinin net tutumunu yineleyerek bu sorunun doğrudan ulusal birliği ve toprak bütünlüğünü ilgilendirdiğini belirten Şi, Washington yönetimine "Tayvan'ın bağımsızlığı" konusunda doğru bir duruşa sahip olma, Çin-ABD stratejik işbirliği ile ikili ilişkilerin gelişiminin temelini koruma çağrısında bulundu.
Çin'in kendi topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu savunduğu Tayvan, 1949 yılından bu yana fiili bağımsızlığa sahip bulunuyor. Çin ana karası ile Tayvan arasında iç savaşın ardından ortaya çıkan egemenlik ihtilafı ve ayrılık varlığını sürdürüyor. Pekin yönetimi, "tek Çin" ilkesini vurgulayarak Tayvan'ın bağımsız diplomatik ilişkiler kurmasına, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor ve kendisini resmi olarak tanıyan ülkelerin Tayvan ile diplomatik ilişkilerini kesmesini şart koşuyor.
Son yıllarda Tayvan üzerindeki askeri baskısını artıran Pekin yönetimi, Ada'nın ana kara ile yeniden birleşmesi amacıyla güç kullanımını seçenek dışı bırakmayacağını vurguluyor. Tayvan'ın da bu adımlara karşılık olarak son yıllarda askeri harcamalarını yükselttiği ve ABD'den satın aldığı yeni silah sistemleriyle savunma kapasitesini güçlendirme gayreti içinde olduğu gözleniyor.
İRAN
İki lider görüşmede, Orta Doğu, Ukrayna ve Kore Yarımadası'ndaki durum gibi uluslararası ve bölgesel kriz konularında da görüş alışverişinde bulundu.
ABD ve İran'ın sorunları diyalog ve müzakere yöntemiyle çözme yoluna geri dönerek nükleer sorun dahil olmak üzere kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmalarını ve en kısa sürede barışa kavuşmalarını dilediklerini ifade eden Şi, "Çin, tüm ülkelerin egemenliğine ve güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini savunuyor. Gerilimi düşürmek üzere daima yapıcı rol oynuyoruz ve tüm tarafları barışçı yola bağlı kalarak müzakerelerin ivmesini sürdürmeye teşvik ediyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile başlayan ve İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu genelinde tırmanan savaşın, küresel enerji ticareti açısından kritik bir geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nda sebep olduğu kesintinin ekonomik etkileri küresel düzeyde hissedilmeye devam ediyor. Üstelik Yemen'de hükümet güçleriyle çatışan İran destekli Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki yerleşim alanlarını ele geçirmesiyle, enerji nakliyesindeki kesintinin Babulmendeb Boğazı'na da sirayet etmesi ihtimali bulunuyor.
Washington yönetiminin Rusya ve İran’a yönelik yaptırımlarını genişletmesi de Çin ile yapılacak görüşmelerin ekonomik boyutunu doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.