DİSK/Genel-İş’ten COP31 açıklaması: İklim krizinin bedelini işçiler ve yoksul halk ödüyor Türkiye Genel Hizmetler İşçileri Sendikası (DİSK/Genel-İş), Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı ve bugün Antalya’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) dolayısıyla yayımladığı basın açıklamasında, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, çalışma koşullarını, işçi sağlığını ve gelir dağılımını doğrudan etkileyen çok boyutlu bir toplumsal sorun haline geldiğini belirtti.
DİSK/Genel-İş tarafından "COP31 Başlarken Söyleyecek Sözümüz Var: İklim Krizinin Bedelini de İşçiler/Yoksul Halk Ödüyor!" başlığıyla yapılan yazılı açıklamada, 100’den fazla ülke ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla 12 gün boyunca sürecek olan konferansta yapılacak tartışmaların, alınacak kararların ve açıklanacak başlıkların ötesinde "İklim krizinin sorumlusu kim, bedelini kim ödüyor?" sorusunun yanıtlanması gerektiği kaydedildi.
2014-2050 yılları arasında dünyada her 10 kişiden 1’inin iklim krizi sebebiyle yaşadığı yerden ayrılmak zorunda kalacağının tahmin edildiğine dikkat çekilen açıklamada, "Birileri kendine güvenli sığınaklar satın alıyorken, iklim krizine en fazla neden olanlar kendilerini koruyorken geride kalanların güvenli bir yaşam hakkını kim koruyacak?" ifadelerine yer verildi.
İklim krizinin artık geleceğe ilişkin bir öngörü, uzak bir çevre sorunu ya da yalnızca bilim insanlarının tartıştığı bir başlık olmaktan çıktığının ifade edildiği açıklamada, bugün yaşamın bütün alanlarını etkileyen; çalışma koşullarını, işçi sağlığını, gelir dağılımını, barınma ve beslenme olanaklarını doğrudan tehdit eden çok boyutlu bir toplumsal sorunla karşı karşıya olunduğu belirtildi. Dünyanın dört bir yanında artan sıcaklıkların, kuraklığın, orman yangınlarının, sellerin, aşırı hava olaylarının ve ekolojik yıkımın milyonlarca insanın yaşamını değiştirdiği kaydedilen açıklamada, bu değişimin sonuçlarının toplumun bütün kesimlerini eşit biçimde etkilemediği ve iklim krizine en fazla neden olanlar ile bu krizin bedelini en ağır biçimde ödeyenlerin aynı insanlar olmadığı aktarıldı.
Açıklamada, Oxfam’ın Ekim 2026’da yayımladığı Disaster Divide (Afet Uçurumu) araştırmasının söz konusu eşitsizliği ortaya koyduğu belirtilerek, dünyanın en zengin yüzde 0,1’lik kesiminin karbon emisyonlarının en yoksul 3,5 milyar insanın toplam emisyonlarından fazla olduğunu gösteren araştırmanın iklim krizinin aynı zamanda bir eşitsizlik ve adaletsizlik krizi olduğunu ortaya koyduğu ifade edildi. En zengin kesimlerin iklim felaketlerinden kendilerini koruyabilecek ekonomik olanaklara sahip olduğu, düşük gelirli toplulukların ise evlerini, geçim kaynaklarını ve yaşam alanlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldığı kaydedildi.
Oxfam’ın Afet Eşitsizliği Raporu’na da yer verilen açıklamada, aşırı zenginlerin hem iklim krizini körükleyen sektörlerden hem de afet sonrası yeniden inşa çalışmalarından kazanç sağladığının ortaya konulduğu aktarıldı. Birileri servetini büyütürken milyonlarca insanın evini, geçim kaynaklarını ve geleceğini kaybettiği ifade edilen açıklamada, Türkiye’de ise yaklaşık 21 milyon insanın yaşamı boyunca en az bir kez iklim kriziyle bağlantılı tehlikelerle karşı karşıya kaldığı bildirildi. Açıklamada konuya ilişkin olarak, "Bu nedenle iklim krizini yalnızca karbon salımını azaltma hedefleriyle ele almak yeterli değildir. Asıl mesele, bu krize neden olan ekonomik düzeni, sınıfsal eşitsizlikleri ve adaletsiz kaynak dağılımını da tartışmaktır" denildi.
Artan sıcaklıkların özellikle açık havada ve fiziksel güç gerektiren işlerde çalışan milyonlarca emekçi bakımından ciddi bir iş sağlığı ve güvenliği tehdidi oluşturduğunun kaydedildiği açıklamada, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 2024 yılında yayımladığı raporunda dünya genelinde 2,4 milyardan fazla işçinin aşırı sıcaklara maruz kaldığının ve bu durumun milyonlarcasının sağlığını tehdit ettiğinin ortaya konulduğu aktarıldı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Dünya Meteoroloji Örgütünün (WMO) 2025 yılında yayımladığı ortak araştırmaya da değinilen açıklamada, sıcaklıkların yükselmesinin sıcak çarpması, sıvı kaybı, böbrek işlevlerinde bozulma ve nörolojik rahatsızlıklar gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı, sıcaklık stresinin yalnızca işçilerin sağlığını değil çalışma kapasitelerini ve ekonomik güvencelerini de etkilediği belirtildi. Lancet Countdown’ın 2026 verilerinin de bu tablonun boyutlarını gösterdiği kaydedilen açıklamada, 2025 yılında aşırı sıcaklar nedeniyle dünya genelinde 573 milyar potansiyel çalışma saatinin kaybedildiği ve bu kaybın işçilerin gelirleri, sağlıkları ve geçim koşulları açısından önemli sonuçlar doğurduğu ifade edildi.
Belediye işçilerinin iklim krizinin sonuçlarıyla en doğrudan karşılaşan emekçiler arasında yer aldığı belirtilen açıklamada, temizlik işçilerinin yaz aylarında asfaltın ve betonun ortasında yüksek sıcaklıklar altında çalıştığı, park ve bahçe işçilerinin güneşin altında ağır fiziksel işler yaptığı, yol, altyapı, bakım ve onarım işçilerinin aşırı sıcakların yanı sıra fırtına, sel ve diğer olağanüstü hava koşullarında görevlerini sürdürmek zorunda kaldığı, atık toplama ve ayrıştırma işlerindeki işçilerin ise sıcaklık, hava kirliliği ve biyolojik risklerin bir arada bulunduğu koşullarda çalıştığı kaydedildi.
İklim krizinin etkilerinin yalnızca sıcak hava dalgalarıyla sınırlı olmadığı belirtilen açıklamada, şiddetli yağışlar ve seller altyapı sistemlerini zorlarken yangınlar ve afetlerin belediye işçilerinin çalışma yükünü artırdığı, su kaynaklarının azalması, kuraklık ve kentlerdeki sıcaklık artışının belediye hizmetlerinin niteliğini ve işin örgütlenme biçimini değiştirdiği ve afet anlarında kentin yeniden işler hâle gelmesi için en fazla çalışanların yine bu hizmetleri üreten işçiler olduğu ifade edildi.
Belediye işçilerinin çoğu zaman bu koşullarda çalışmaya devam etmek zorunda kaldığı belirtilen açıklamada, işin yetiştirilmesi, hizmetin aksatılmaması ve personel yetersizliği gibi gerekçelerin işçilerin sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarının geri plana itilmesine neden olabildiği kaydedildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Oysa iklim koşullarının ağırlaştığı dönemlerde çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi, yeterli dinlenme aralarının verilmesi, temiz içme suyuna ve gölgelik alanlara erişim sağlanması, uygun koruyucu donanımların temin edilmesi birer tercih değil, işverenlerin sorumluluğudur. İklim kriziyle mücadele, iş sağlığı ve güvenliği politikalarının da yeniden ele alınmasını gerektiriyor. Sıcaklık risklerine karşı önceden hazırlanmış eylem planları, işin ve çalışma saatlerinin hava koşullarına göre düzenlenmesi, sağlık gözetimi, eğitim ve risk değerlendirmeleri çalışma yaşamının ayrılmaz parçası olmalıdır. Bu süreçlerde işçilerin ve sendikaların karar alma mekanizmalarına katılımı sağlanmalıdır."
Bugün COP31 kapsamında yürütülecek tartışmaların merkezinde "İklim adaleti, emek adaleti olmadan sağlanamaz" gerçeğinin bulunması gerektiği ifade edilen açıklamada, iklim kriziyle mücadelenin yalnızca devletlerin karbon azaltım planları açıklamasıyla, şirketlerin çevreci yatırımlar yapacağını duyurmasıyla ya da yeni teknolojilerin geliştirilmesiyle başarıya ulaşamayacağı kaydedildi.
İklim politikalarının kimler tarafından finanse edileceğinin, dönüşümün maliyetini kimlerin üstleneceğinin ve ortaya çıkacak yeni ekonomik düzenin işçilerin haklarını nasıl güvence altına alacağının temel sorular olduğu belirtilen açıklamada, şu görüşler paylaşıldı:
"Yeşil dönüşüm adı altında yeni güvencesizliklerin yaratılmasına, kamusal hizmetlerin özelleştirilmesine, işçilerin işlerini ve haklarını kaybetmesine izin verilemez. Fosil yakıtlardan çıkış ve düşük karbonlu bir ekonomiye geçiş, işçi haklarını koruyan, sosyal güvenceyi güçlendiren, yeni istihdam olanakları yaratan ve karar süreçlerine işçileri dahil eden adil bir dönüşüm anlayışıyla gerçekleştirilmelidir."
Belediyelerin de iklim kriziyle mücadelenin önemli bir parçası olduğu kaydedilen açıklamada, kentlerin iklim krizine karşı dirençli hâle getirilmesinin yeşil alanların korunması, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, atık yönetiminin iyileştirilmesi, toplu ulaşımın güçlendirilmesi ve afetlere hazırlık gibi kamusal politikalarla mümkün olduğu ifade edildi. Söz konusu hizmetlerin yeterli işçi, kaynak ve güvenceli istihdam olmadan sürdürülemeyeceği belirtilen açıklamada, belediye işçilerinin çalışma koşullarını, sağlığını ve güvenliğini gözetmeyen hiçbir iklim politikasının adil olamayacağı kaydedildi.
Açıklamanın sonuç bölümünde DİSK/Genel-İş tarafından şu ifadelere yer verildi:
"Kentleri iklim krizine karşı korumak için işçileri korumak, kamusal hizmetleri güçlendirmek ve yerel yönetimlerin sorumluluklarını kamu yararı doğrultusunda yerine getirmesini sağlamak zorundayız. DİSK/Genel-İş olarak biliyoruz ki emek mücadelesi, yalnızca ücretlerin ve çalışma koşullarının iyileştirilmesiyle sınırlı değildir. Emeğin, yaşamın ve doğanın korunması da sendikal mücadelenin ayrılmaz bir parçasıdır. İklim krizine karşı mücadele ederken işçilerin sağlığını, yaşam hakkını ve çalışma koşullarını görmezden gelemeyiz. Kentleri ayakta tutanların sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan bir kent politikası sürdürülebilir değildir. COP31’de konuşulması gereken yalnızca gezegenin geleceği değil, bu gezegende yaşayan milyarlarca insanın nasıl yaşayacağı ve çalışacağıdır. İklim krizinin sorumlusu olmayan emekçiler, bu krizin bedelini ödemek zorunda değildir. Doğayı korumak, emeği korumaktan; iklim adaleti ise toplumsal adaletten ayrı düşünülemez. İklim için adalet, emek için adalet!"
DİSK/Genel-İş tarafından "COP31 Başlarken Söyleyecek Sözümüz Var: İklim Krizinin Bedelini de İşçiler/Yoksul Halk Ödüyor!" başlığıyla yapılan yazılı açıklamada, 100’den fazla ülke ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla 12 gün boyunca sürecek olan konferansta yapılacak tartışmaların, alınacak kararların ve açıklanacak başlıkların ötesinde "İklim krizinin sorumlusu kim, bedelini kim ödüyor?" sorusunun yanıtlanması gerektiği kaydedildi.
2014-2050 yılları arasında dünyada her 10 kişiden 1’inin iklim krizi sebebiyle yaşadığı yerden ayrılmak zorunda kalacağının tahmin edildiğine dikkat çekilen açıklamada, "Birileri kendine güvenli sığınaklar satın alıyorken, iklim krizine en fazla neden olanlar kendilerini koruyorken geride kalanların güvenli bir yaşam hakkını kim koruyacak?" ifadelerine yer verildi.
BU DÜZENİN BEDELİNİ NEDEN BİZ ÖDÜYORUZ?
İklim krizinin artık geleceğe ilişkin bir öngörü, uzak bir çevre sorunu ya da yalnızca bilim insanlarının tartıştığı bir başlık olmaktan çıktığının ifade edildiği açıklamada, bugün yaşamın bütün alanlarını etkileyen; çalışma koşullarını, işçi sağlığını, gelir dağılımını, barınma ve beslenme olanaklarını doğrudan tehdit eden çok boyutlu bir toplumsal sorunla karşı karşıya olunduğu belirtildi. Dünyanın dört bir yanında artan sıcaklıkların, kuraklığın, orman yangınlarının, sellerin, aşırı hava olaylarının ve ekolojik yıkımın milyonlarca insanın yaşamını değiştirdiği kaydedilen açıklamada, bu değişimin sonuçlarının toplumun bütün kesimlerini eşit biçimde etkilemediği ve iklim krizine en fazla neden olanlar ile bu krizin bedelini en ağır biçimde ödeyenlerin aynı insanlar olmadığı aktarıldı.
Açıklamada, Oxfam’ın Ekim 2026’da yayımladığı Disaster Divide (Afet Uçurumu) araştırmasının söz konusu eşitsizliği ortaya koyduğu belirtilerek, dünyanın en zengin yüzde 0,1’lik kesiminin karbon emisyonlarının en yoksul 3,5 milyar insanın toplam emisyonlarından fazla olduğunu gösteren araştırmanın iklim krizinin aynı zamanda bir eşitsizlik ve adaletsizlik krizi olduğunu ortaya koyduğu ifade edildi. En zengin kesimlerin iklim felaketlerinden kendilerini koruyabilecek ekonomik olanaklara sahip olduğu, düşük gelirli toplulukların ise evlerini, geçim kaynaklarını ve yaşam alanlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldığı kaydedildi.
Oxfam’ın Afet Eşitsizliği Raporu’na da yer verilen açıklamada, aşırı zenginlerin hem iklim krizini körükleyen sektörlerden hem de afet sonrası yeniden inşa çalışmalarından kazanç sağladığının ortaya konulduğu aktarıldı. Birileri servetini büyütürken milyonlarca insanın evini, geçim kaynaklarını ve geleceğini kaybettiği ifade edilen açıklamada, Türkiye’de ise yaklaşık 21 milyon insanın yaşamı boyunca en az bir kez iklim kriziyle bağlantılı tehlikelerle karşı karşıya kaldığı bildirildi. Açıklamada konuya ilişkin olarak, "Bu nedenle iklim krizini yalnızca karbon salımını azaltma hedefleriyle ele almak yeterli değildir. Asıl mesele, bu krize neden olan ekonomik düzeni, sınıfsal eşitsizlikleri ve adaletsiz kaynak dağılımını da tartışmaktır" denildi.
İKLİM KRİZİ EN BAŞTA BELEDİYE İŞÇİLERİNİN ÇALIŞMA SORUNUDUR
Artan sıcaklıkların özellikle açık havada ve fiziksel güç gerektiren işlerde çalışan milyonlarca emekçi bakımından ciddi bir iş sağlığı ve güvenliği tehdidi oluşturduğunun kaydedildiği açıklamada, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 2024 yılında yayımladığı raporunda dünya genelinde 2,4 milyardan fazla işçinin aşırı sıcaklara maruz kaldığının ve bu durumun milyonlarcasının sağlığını tehdit ettiğinin ortaya konulduğu aktarıldı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Dünya Meteoroloji Örgütünün (WMO) 2025 yılında yayımladığı ortak araştırmaya da değinilen açıklamada, sıcaklıkların yükselmesinin sıcak çarpması, sıvı kaybı, böbrek işlevlerinde bozulma ve nörolojik rahatsızlıklar gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı, sıcaklık stresinin yalnızca işçilerin sağlığını değil çalışma kapasitelerini ve ekonomik güvencelerini de etkilediği belirtildi. Lancet Countdown’ın 2026 verilerinin de bu tablonun boyutlarını gösterdiği kaydedilen açıklamada, 2025 yılında aşırı sıcaklar nedeniyle dünya genelinde 573 milyar potansiyel çalışma saatinin kaybedildiği ve bu kaybın işçilerin gelirleri, sağlıkları ve geçim koşulları açısından önemli sonuçlar doğurduğu ifade edildi.
Belediye işçilerinin iklim krizinin sonuçlarıyla en doğrudan karşılaşan emekçiler arasında yer aldığı belirtilen açıklamada, temizlik işçilerinin yaz aylarında asfaltın ve betonun ortasında yüksek sıcaklıklar altında çalıştığı, park ve bahçe işçilerinin güneşin altında ağır fiziksel işler yaptığı, yol, altyapı, bakım ve onarım işçilerinin aşırı sıcakların yanı sıra fırtına, sel ve diğer olağanüstü hava koşullarında görevlerini sürdürmek zorunda kaldığı, atık toplama ve ayrıştırma işlerindeki işçilerin ise sıcaklık, hava kirliliği ve biyolojik risklerin bir arada bulunduğu koşullarda çalıştığı kaydedildi.
İklim krizinin etkilerinin yalnızca sıcak hava dalgalarıyla sınırlı olmadığı belirtilen açıklamada, şiddetli yağışlar ve seller altyapı sistemlerini zorlarken yangınlar ve afetlerin belediye işçilerinin çalışma yükünü artırdığı, su kaynaklarının azalması, kuraklık ve kentlerdeki sıcaklık artışının belediye hizmetlerinin niteliğini ve işin örgütlenme biçimini değiştirdiği ve afet anlarında kentin yeniden işler hâle gelmesi için en fazla çalışanların yine bu hizmetleri üreten işçiler olduğu ifade edildi.
Belediye işçilerinin çoğu zaman bu koşullarda çalışmaya devam etmek zorunda kaldığı belirtilen açıklamada, işin yetiştirilmesi, hizmetin aksatılmaması ve personel yetersizliği gibi gerekçelerin işçilerin sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarının geri plana itilmesine neden olabildiği kaydedildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Oysa iklim koşullarının ağırlaştığı dönemlerde çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi, yeterli dinlenme aralarının verilmesi, temiz içme suyuna ve gölgelik alanlara erişim sağlanması, uygun koruyucu donanımların temin edilmesi birer tercih değil, işverenlerin sorumluluğudur. İklim kriziyle mücadele, iş sağlığı ve güvenliği politikalarının da yeniden ele alınmasını gerektiriyor. Sıcaklık risklerine karşı önceden hazırlanmış eylem planları, işin ve çalışma saatlerinin hava koşullarına göre düzenlenmesi, sağlık gözetimi, eğitim ve risk değerlendirmeleri çalışma yaşamının ayrılmaz parçası olmalıdır. Bu süreçlerde işçilerin ve sendikaların karar alma mekanizmalarına katılımı sağlanmalıdır."
İKLİM ADALETİ, EMEK ADALETİ OLMADAN SAĞLANAMAZ
Bugün COP31 kapsamında yürütülecek tartışmaların merkezinde "İklim adaleti, emek adaleti olmadan sağlanamaz" gerçeğinin bulunması gerektiği ifade edilen açıklamada, iklim kriziyle mücadelenin yalnızca devletlerin karbon azaltım planları açıklamasıyla, şirketlerin çevreci yatırımlar yapacağını duyurmasıyla ya da yeni teknolojilerin geliştirilmesiyle başarıya ulaşamayacağı kaydedildi.
İklim politikalarının kimler tarafından finanse edileceğinin, dönüşümün maliyetini kimlerin üstleneceğinin ve ortaya çıkacak yeni ekonomik düzenin işçilerin haklarını nasıl güvence altına alacağının temel sorular olduğu belirtilen açıklamada, şu görüşler paylaşıldı:
"Yeşil dönüşüm adı altında yeni güvencesizliklerin yaratılmasına, kamusal hizmetlerin özelleştirilmesine, işçilerin işlerini ve haklarını kaybetmesine izin verilemez. Fosil yakıtlardan çıkış ve düşük karbonlu bir ekonomiye geçiş, işçi haklarını koruyan, sosyal güvenceyi güçlendiren, yeni istihdam olanakları yaratan ve karar süreçlerine işçileri dahil eden adil bir dönüşüm anlayışıyla gerçekleştirilmelidir."
BELEDİYELER NE YAPMALI?
Belediyelerin de iklim kriziyle mücadelenin önemli bir parçası olduğu kaydedilen açıklamada, kentlerin iklim krizine karşı dirençli hâle getirilmesinin yeşil alanların korunması, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, atık yönetiminin iyileştirilmesi, toplu ulaşımın güçlendirilmesi ve afetlere hazırlık gibi kamusal politikalarla mümkün olduğu ifade edildi. Söz konusu hizmetlerin yeterli işçi, kaynak ve güvenceli istihdam olmadan sürdürülemeyeceği belirtilen açıklamada, belediye işçilerinin çalışma koşullarını, sağlığını ve güvenliğini gözetmeyen hiçbir iklim politikasının adil olamayacağı kaydedildi.
Açıklamanın sonuç bölümünde DİSK/Genel-İş tarafından şu ifadelere yer verildi:
"Kentleri iklim krizine karşı korumak için işçileri korumak, kamusal hizmetleri güçlendirmek ve yerel yönetimlerin sorumluluklarını kamu yararı doğrultusunda yerine getirmesini sağlamak zorundayız. DİSK/Genel-İş olarak biliyoruz ki emek mücadelesi, yalnızca ücretlerin ve çalışma koşullarının iyileştirilmesiyle sınırlı değildir. Emeğin, yaşamın ve doğanın korunması da sendikal mücadelenin ayrılmaz bir parçasıdır. İklim krizine karşı mücadele ederken işçilerin sağlığını, yaşam hakkını ve çalışma koşullarını görmezden gelemeyiz. Kentleri ayakta tutanların sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan bir kent politikası sürdürülebilir değildir. COP31’de konuşulması gereken yalnızca gezegenin geleceği değil, bu gezegende yaşayan milyarlarca insanın nasıl yaşayacağı ve çalışacağıdır. İklim krizinin sorumlusu olmayan emekçiler, bu krizin bedelini ödemek zorunda değildir. Doğayı korumak, emeği korumaktan; iklim adaleti ise toplumsal adaletten ayrı düşünülemez. İklim için adalet, emek için adalet!"