Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye ve diğer beş ülkeden gençler Gürcistan'da diyalog yoluyla köprüler kuruyor
Haber Burak Altınok
Güney Kafkasya'nın on yıllar süren çatışmalardan barışa ve bölgesel işbirliğine doğru kırılgan bir geçiş sürecinden geçtiği bir dönemde, 8 ülkeden 32 katılımcı ve genç liderler; diyaloğun, karşılıklı anlayışın ve şiddetsiz iletişimin daha barışçıl toplumlara nasıl katkıda bulunabileceğini keşfetmek üzere Gürcistan'ın Batum şehrinde bir araya geldi.
Uluslararası Erasmus+ eğitim kursu "Avrupa Barış Gönüllüleri" (European Peace Corps); Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Litvanya, Moldova, Polonya, Romanya ve Türkiye'den katılımcıları 6 günlük yoğun bir öğrenme, kültürlerarası etkileşim ve işbirliği için buluşturdu.
Polonya merkezli Stratejik Ortaklık Enstitüsü tarafından yürütülen ve Avrupa Birliği'nin Erasmus+ programı tarafından finanse edilen proje, ilişkileri tarihsel kırgınlıklar, siyasi anlaşmazlıklar ve silahlı çatışmalarla şekillenmiş katılımcılara çatışma dönüşümü, arabuluculuk, barış inşası ve uluslararası proje geliştirme konularında pratik beceriler kazandırmayı amaçladı.
Güney Kafkasya'nın on yıllar süren çatışmalardan barışa ve bölgesel işbirliğine doğru kırılgan bir geçiş sürecinden geçtiği bir dönemde, 8 ülkeden 32 katılımcı ve genç liderler; diyaloğun, karşılıklı anlayışın ve şiddetsiz iletişimin daha barışçıl toplumlara nasıl katkıda bulunabileceğini keşfetmek üzere Gürcistan'ın Batum şehrinde bir araya geldi.
Uluslararası Erasmus+ eğitim kursu "Avrupa Barış Gönüllüleri" (European Peace Corps); Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Litvanya, Moldova, Polonya, Romanya ve Türkiye'den katılımcıları 6 günlük yoğun bir öğrenme, kültürlerarası etkileşim ve işbirliği için buluşturdu.
Polonya merkezli Stratejik Ortaklık Enstitüsü tarafından yürütülen ve Avrupa Birliği'nin Erasmus+ programı tarafından finanse edilen proje, ilişkileri tarihsel kırgınlıklar, siyasi anlaşmazlıklar ve silahlı çatışmalarla şekillenmiş katılımcılara çatışma dönüşümü, arabuluculuk, barış inşası ve uluslararası proje geliştirme konularında pratik beceriler kazandırmayı amaçladı.
Değişen Siyasi Gelişmelerin Ortasında Diyalog İçin Alan Yaratmak
Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler, Dağlık Karabağ üzerinden on yıllardır süren çatışmalarla şekillendi. Buna rağmen, son diplomatik gelişmeler diyalog için yeni fırsatlar yarattı. Ağustos 2025'te Ermeni ve Azerbaycanlı liderler, Washington'daki bir zirvede ilişkilerin normalleşmesine yönelik önemli bir adımı temsil eden bir barış anlaşmasına paraf attılar. Ancak nihai anlaşma henüz imzalanmadı.
Öte yandan Ermenistan ve Türkiye arasındaki ilişkilerde de ilerleme kaydedildi. Resmi diplomatik ilişkilerin bulunmamasına ve 1993'ten beri kapalı olan kara sınırına rağmen her iki ülke de normalleşme çabalarını sürdürdü. 2026'da bazı ticaret kısıtlamalarının hafifletilmesi ve devam eden diplomatik görüşmeler, ikili ilişkileri geliştirme konusundaki artan ilgiyi gösterdi.
Tam da bu noktada düzenlenen Erasmus+ projesine Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye'den gençlerin katılımı, devam eden bölgesel barış çabaları düşünüldüğünde daha da anlam kazandırdı. Bu geniş siyasi bağlamda Avrupa Barış Gönüllüleri, katılımcılara siyasi anlatıların ötesine geçerek ortak değerleri ve ortak zorlukları keşfetmek üzere farklı ulusal ve kültürel geçmişlere sahip insanlarla doğrudan etkileşim kurma fırsatı sundu.
Stratejik Ortaklık Enstitüsü'nden (Polonya) proje organizatörü Tomas Jenkelevič, “Barış yalnızca siyasi anlaşmalarla inşa edilemez. Aynı zamanda dinlemeye, farklı bakış açılarını anlamaya ve farklılıklarına rağmen birlikte çalışmaya istekli insanları gerektirir. Avrupa Barış Gönüllüleri aracılığıyla, karmaşık tarihi ilişkilere sahip ülkelerden gelen gençlerin birer birey olarak buluşabileceği, birbirlerinden öğrenebileceği ve işbirliği fırsatlarını keşfedebileceği bir alan yaratmak istedik” dedi.
Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler, Dağlık Karabağ üzerinden on yıllardır süren çatışmalarla şekillendi. Buna rağmen, son diplomatik gelişmeler diyalog için yeni fırsatlar yarattı. Ağustos 2025'te Ermeni ve Azerbaycanlı liderler, Washington'daki bir zirvede ilişkilerin normalleşmesine yönelik önemli bir adımı temsil eden bir barış anlaşmasına paraf attılar. Ancak nihai anlaşma henüz imzalanmadı.
Öte yandan Ermenistan ve Türkiye arasındaki ilişkilerde de ilerleme kaydedildi. Resmi diplomatik ilişkilerin bulunmamasına ve 1993'ten beri kapalı olan kara sınırına rağmen her iki ülke de normalleşme çabalarını sürdürdü. 2026'da bazı ticaret kısıtlamalarının hafifletilmesi ve devam eden diplomatik görüşmeler, ikili ilişkileri geliştirme konusundaki artan ilgiyi gösterdi.
Tam da bu noktada düzenlenen Erasmus+ projesine Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye'den gençlerin katılımı, devam eden bölgesel barış çabaları düşünüldüğünde daha da anlam kazandırdı. Bu geniş siyasi bağlamda Avrupa Barış Gönüllüleri, katılımcılara siyasi anlatıların ötesine geçerek ortak değerleri ve ortak zorlukları keşfetmek üzere farklı ulusal ve kültürel geçmişlere sahip insanlarla doğrudan etkileşim kurma fırsatı sundu.
Stratejik Ortaklık Enstitüsü'nden (Polonya) proje organizatörü Tomas Jenkelevič, “Barış yalnızca siyasi anlaşmalarla inşa edilemez. Aynı zamanda dinlemeye, farklı bakış açılarını anlamaya ve farklılıklarına rağmen birlikte çalışmaya istekli insanları gerektirir. Avrupa Barış Gönüllüleri aracılığıyla, karmaşık tarihi ilişkilere sahip ülkelerden gelen gençlerin birer birey olarak buluşabileceği, birbirlerinden öğrenebileceği ve işbirliği fırsatlarını keşfedebileceği bir alan yaratmak istedik” dedi.
Dinlemeyi, Anlamayı ve Çatışmayı Dönüştürmeyi Öğrenmek
6 günlük program boyunca katılımcılar; çatışmaların nedenlerini ve barışçıl çatışma çözümünün pratik yöntemlerini keşfeden interaktif atölye çalışmalarına, simülasyonlara, rol yapma egzersizlerine ve tartışmalara katıldılar. Şiddetsiz iletişim, aktif dinleme, empati, arabuluculuk ve kalıplaşmış düşüncelerin ile önyargıların bireyler ve topluluklar arasındaki yanlış anlamalara nasıl katkıda bulunabileceğini fark etme konularına özel önem verildi.
Etkinlikler, katılımcıları kişisel deneyimleri üzerine düşünmeye, farklı çatışma yaklaşımlarını incelemeye ve daha sonra kendi gençlik örgütlerinde uygulayabilecekleri pratik stratejiler geliştirmeye teşvik etti. Siyasi gerilimlerden etkilenen ülkelerden gelen katılımcılar için bu uluslararası öğrenme ortamı, günlük çevrelerinde her zaman temsil edilmeyen bakış açılarıyla etkileşime girme fırsatı da sağladı.
Projeye Ermenistan’dan katılan Arpi Manusajyan, “Ermenistan'dan geldiğim için tarih ve çatışmanın, insanların birbirlerini görme biçimlerini ne kadar derinden etkileyebileceğini anlıyorum. Bu deneyimde değerli bulduğum şey, Ermenistan'ın zorlu ilişkiler yaşadığı ülkeler de dahil olmak üzere farklı geçmişlere sahip insanlarla doğrudan iletişim kurma fırsatıydı. Başka birinin bakış açısını dinlemek, kendi deneyimlerinizi unutmak anlamına gelmez. Gelecek nesillerin farklı bir şekilde yaşamasını istiyorsak diyaloğun gerekli olduğunu kabul etmek anlamına gelir” diye konuştu.
Tarihsel Bölünmelerden İnsani Bağlara
Avrupa Barış Gönüllüleri'nin temel mesajlarından biri, anlamlı bir barış inşasının insani bağlarla kurulduğuydu. Tomas Jenkelevic, “diplomatik müzakereler hükümetler arasında gerçekleşse de kalıcı barış aynı zamanda toplumların birbirlerini nasıl algıladıklarına ve insanların ulusal, etnik ve kültürel sınırların ötesinde ilişkiler kurmaya istekli olup olmadıklarına da bağlıdır. Dolayısıyla gençler için uluslararası eğitim fırsatları, kalıplaşmış düşüncelere meydan okumada ve komşu toplumları daha iyi anlamada önemli bir rol oynayabilir” dedi.
Türkiye'den bir katılımcı olan Adil Kerim Porsuk ise “Bazen komşu ülkelere dair anlayışımız; insanlarla yapılan gerçek konuşmalardan ziyade tarih, siyaset ve medya tarafından daha fazla şekillendiriliyor. Bu proje sırasında iletişim kurma, işbirliği yapma ve birlikte öğrenme fırsatı bulduk. Bu tür deneyimlerin önemli olduğuna inanıyorum çünkü bize, farklılıklarımıza rağmen genellikle barışçıl ve güvenli bir gelecek için benzer umutları paylaştığımızı hatırlatıyor” dedi.
Jenkelevic’e göre program, zor konulardan kaçınmak yerine, hassas konulara yapıcı ve saygılı bir şekilde yaklaşmak için gereken iletişim becerilerini geliştirmeye odaklandı.
Azerbaycanlı bir katılımcı olan Zeynab Mammadguliyeva, “Benim için barış inşası farklılıkları görmezden gelmek veya zor deneyimler yaşanmamış gibi davranmakla ilgili değil. Saygılı bir şekilde nasıl iletişim kurulacağını öğrenmek ve birlikte çalışmak için fırsatlar bulmakla ilgili. Farklı ülkelerden gelen gençlik çalışanlarıyla tanışmak, özellikle de kendi toplumlarımızdaki gençler için daha iyi bir ortam yaratmak istediğimizde diyalog ve işbirliğinin ne kadar önemli olabileceğini bana gösterdi” şeklinde açıkladı.
Barış İnşası İnsanlarla Başlar
Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye ve diğer beş ülkeden gençlik çalışanlarının katılımı, çeşitli bakış açılarını ortak bir eğitim ortamına taşımanın önemini vurgularken, gençlerin ve sivil toplum kuruluşlarının topluluk düzeyinde diyaloğu desteklemede oynayabilecekleri rolün üstünde durdu.
Stratejik Ortaklık Enstitüsü proje organizatörü Tomas Jenkelevič, “Tek bir eğitim kursunun siyasi durumu değiştirmeyeceğini veya on yıllardır süregelen çatışmaları çözmeyeceğini anlıyoruz. Ancak her şeyin bir yerden başlaması gerektiğine inanıyoruz. Stratejik Ortaklık Enstitüsü olarak misyonumuz; gençlerin, gençlik çalışanlarının ve STK liderlerinin buluşabileceği, açıkça konuşabileceği, birbirlerini dinleyebileceği ve güven inşa etmeye başlayabileceği fırsatlar ve güvenli alanlar yaratmaktır. Bazen sadece normal şartlarda tanışma fırsatı bulamayacak insanları bir araya getirmek bile barışa doğru atılmış önemli bir adımdır. Bu ilk konuşmalardan yeni ortaklıklar, girişimler ve işbirliği fırsatları doğabilir” dedi.
Avrupa Barış Gönüllüleri temel bir mesajı pekiştirdi: Kalıcı barış yalnızca anlaşmalarla değil; eğitim, iletişim, güven ve bireylerin farklılıkları aşarak işbirliği yapma istekliliği aracılığıyla inşa edilir.
6 günlük program boyunca katılımcılar; çatışmaların nedenlerini ve barışçıl çatışma çözümünün pratik yöntemlerini keşfeden interaktif atölye çalışmalarına, simülasyonlara, rol yapma egzersizlerine ve tartışmalara katıldılar. Şiddetsiz iletişim, aktif dinleme, empati, arabuluculuk ve kalıplaşmış düşüncelerin ile önyargıların bireyler ve topluluklar arasındaki yanlış anlamalara nasıl katkıda bulunabileceğini fark etme konularına özel önem verildi.
Etkinlikler, katılımcıları kişisel deneyimleri üzerine düşünmeye, farklı çatışma yaklaşımlarını incelemeye ve daha sonra kendi gençlik örgütlerinde uygulayabilecekleri pratik stratejiler geliştirmeye teşvik etti. Siyasi gerilimlerden etkilenen ülkelerden gelen katılımcılar için bu uluslararası öğrenme ortamı, günlük çevrelerinde her zaman temsil edilmeyen bakış açılarıyla etkileşime girme fırsatı da sağladı.
Projeye Ermenistan’dan katılan Arpi Manusajyan, “Ermenistan'dan geldiğim için tarih ve çatışmanın, insanların birbirlerini görme biçimlerini ne kadar derinden etkileyebileceğini anlıyorum. Bu deneyimde değerli bulduğum şey, Ermenistan'ın zorlu ilişkiler yaşadığı ülkeler de dahil olmak üzere farklı geçmişlere sahip insanlarla doğrudan iletişim kurma fırsatıydı. Başka birinin bakış açısını dinlemek, kendi deneyimlerinizi unutmak anlamına gelmez. Gelecek nesillerin farklı bir şekilde yaşamasını istiyorsak diyaloğun gerekli olduğunu kabul etmek anlamına gelir” diye konuştu.
Tarihsel Bölünmelerden İnsani Bağlara
Avrupa Barış Gönüllüleri'nin temel mesajlarından biri, anlamlı bir barış inşasının insani bağlarla kurulduğuydu. Tomas Jenkelevic, “diplomatik müzakereler hükümetler arasında gerçekleşse de kalıcı barış aynı zamanda toplumların birbirlerini nasıl algıladıklarına ve insanların ulusal, etnik ve kültürel sınırların ötesinde ilişkiler kurmaya istekli olup olmadıklarına da bağlıdır. Dolayısıyla gençler için uluslararası eğitim fırsatları, kalıplaşmış düşüncelere meydan okumada ve komşu toplumları daha iyi anlamada önemli bir rol oynayabilir” dedi.
Türkiye'den bir katılımcı olan Adil Kerim Porsuk ise “Bazen komşu ülkelere dair anlayışımız; insanlarla yapılan gerçek konuşmalardan ziyade tarih, siyaset ve medya tarafından daha fazla şekillendiriliyor. Bu proje sırasında iletişim kurma, işbirliği yapma ve birlikte öğrenme fırsatı bulduk. Bu tür deneyimlerin önemli olduğuna inanıyorum çünkü bize, farklılıklarımıza rağmen genellikle barışçıl ve güvenli bir gelecek için benzer umutları paylaştığımızı hatırlatıyor” dedi.
Jenkelevic’e göre program, zor konulardan kaçınmak yerine, hassas konulara yapıcı ve saygılı bir şekilde yaklaşmak için gereken iletişim becerilerini geliştirmeye odaklandı.
Azerbaycanlı bir katılımcı olan Zeynab Mammadguliyeva, “Benim için barış inşası farklılıkları görmezden gelmek veya zor deneyimler yaşanmamış gibi davranmakla ilgili değil. Saygılı bir şekilde nasıl iletişim kurulacağını öğrenmek ve birlikte çalışmak için fırsatlar bulmakla ilgili. Farklı ülkelerden gelen gençlik çalışanlarıyla tanışmak, özellikle de kendi toplumlarımızdaki gençler için daha iyi bir ortam yaratmak istediğimizde diyalog ve işbirliğinin ne kadar önemli olabileceğini bana gösterdi” şeklinde açıkladı.
Barış İnşası İnsanlarla Başlar
Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye ve diğer beş ülkeden gençlik çalışanlarının katılımı, çeşitli bakış açılarını ortak bir eğitim ortamına taşımanın önemini vurgularken, gençlerin ve sivil toplum kuruluşlarının topluluk düzeyinde diyaloğu desteklemede oynayabilecekleri rolün üstünde durdu.
Stratejik Ortaklık Enstitüsü proje organizatörü Tomas Jenkelevič, “Tek bir eğitim kursunun siyasi durumu değiştirmeyeceğini veya on yıllardır süregelen çatışmaları çözmeyeceğini anlıyoruz. Ancak her şeyin bir yerden başlaması gerektiğine inanıyoruz. Stratejik Ortaklık Enstitüsü olarak misyonumuz; gençlerin, gençlik çalışanlarının ve STK liderlerinin buluşabileceği, açıkça konuşabileceği, birbirlerini dinleyebileceği ve güven inşa etmeye başlayabileceği fırsatlar ve güvenli alanlar yaratmaktır. Bazen sadece normal şartlarda tanışma fırsatı bulamayacak insanları bir araya getirmek bile barışa doğru atılmış önemli bir adımdır. Bu ilk konuşmalardan yeni ortaklıklar, girişimler ve işbirliği fırsatları doğabilir” dedi.
Avrupa Barış Gönüllüleri temel bir mesajı pekiştirdi: Kalıcı barış yalnızca anlaşmalarla değil; eğitim, iletişim, güven ve bireylerin farklılıkları aşarak işbirliği yapma istekliliği aracılığıyla inşa edilir.