Hristodulidis’in 19 maddelik paketi Rum basınına sızdı: Maraş ve AB’nin rolü belirsiz

Durum
Üzgünüz bu konu cevaplar için kapatılmıştır...
Hristodulidis’in 19 maddelik paketi Rum basınına sızdı: Maraş ve AB’nin rolü belirsiz Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) Lideri Nikos Hristodulidis’in Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler'e (BM) sunduğu 19 maddelik öneri paketinin detayları Kıbrıs Rum gazetesi Filelefteros’ta yayımlandı. Yönetimine yakınlığıyla bilinen gazetede Kostas Venizelos imzasıyla yayımlanan haberde; geçiş noktaları, mayın temizliği ve kültürel mirasa yönelik önerilerin yanı sıra Maraş ile Mağusa Limanı’nı birbirine bağlayan düzenleme ile kapsamlı müzakerelerin hangi formatta yeniden başlayacağına dair öneri yer aldı.

Hristodulidis, Kıbrıs Türk tarafı ile BM’nin söz konusu önerilerden 18 Eylül’den beri haberdar olduğunu ve 9 Kasım’daki görüşmede Erhürman ile BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín’e yazılı nüsha teslim ettiğini belirtti. Paketin kamuoyuna Filelefteros üzerinden yansıması, içeriğin hangi amaçla ve neden şimdi yayımlandığı sorusunu gündeme getirirken sızıntının kaynağı belirsizliğini koruyor.

FİLELEFTEROS'UN YAYIMLADIĞI 19 MADDE​


Filelefteros gazetesinin aktardığı 19 maddelik öneri paketi şu maddelerden oluştu:


  1. Akıncılar ve Erenköy: Akıncılar (Lurucina) geçiş noktasının kabul edilmesi ve ilk aşamada Aşağı Pirgo (Kato Pyrgos) sakinlerine Erenköy (Kokkina) üzerinden geçiş imkanı sağlanması.


  2. Batıdaki geçiş güzergahı: Akıncılar geçiş noktasının kabulüyle birlikte Kampos–Bağlıköy (Ampelikou)–Gemikonağı (Karavostasi) güzergahının kullanılması.


  3. IMAGINE: İki toplumlu eğitim programının yeniden başlatılması.


  4. Maraş ve Mağusa Limanı: Maraş’ın iade edilmesi ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi. Öneri, Finlandiya’nın 2006’daki AB dönem başkanlığı girişimine dayanıyor.


  5. Mayın temizliği: Her iki tarafta mayın tehlikesi bulunduğundan şüphelenilen 70’er bin metrekarelik alanın temizlenmesi.


  6. Askeri diyalog: Kıbrıs Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri güçleri arasında BM Barış Gücü’nün (UNFICYP) katılımıyla diyalog kurulması.


  7. Pile mutabakatı: Pile’ye ilişkin iki belgenin incelenerek birbiriyle uyumlu hale getirilmesi.


  8. İbadet yerlerine erişim: Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin restore ettiği kiliselere serbest erişim sağlanması ve güneydeki camilere daha fazla ziyaret düzenlenmesi.


  9. Yol levhaları: Yunanca yer adlarının yol levhalarında yeniden kullanılması.


  10. Ortak çalışmalar: Gençlik, kültürel miras ve Sivil Toplum Danışma Grubu konusunda ortak toplantılar düzenlenmesi, doğal afetler için yeni bir grup kurulması.


  11. Pile festivali: 17 Ekim’deki iki toplumlu festivale ortak katılım. Gazeteye göre bu madde gerçekleşti.


  12. Müzakere başlıklarının ilişkilendirilmesi: Toprak ve mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantiler gibi başlıkların birbiriyle bağlantılı biçimde ele alınması.


  13. Önceki yakınlaşmalar: Crans-Montana’daki görüşmeler de dahil olmak üzere, önceki yakınlaşmaları kayda geçiren belgenin müzakerelerin yeniden başlamasına temel oluşturması.


  14. Dipkarpaz: Okulun onarılması ve eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi olarak kullanılmak üzere yöre halkına tahsis edilmesi.


  15. Maronitlerin talepleri: Üç kilisenin restore edilmesi ve anaokuluna bir öğretmen atanması.


  16. Ermeni manastırı: Armenomonastiro olarak bilinen Ermeni manastırının restore edilmesi.


  17. Ara bölge: BM denetimindeki ara bölgedeki ihlallere son verilmesi.


  18. Futbol: Dostluk maçları düzenlenmesi.


  19. Önce iki lider, ardından genişletilmiş toplantı: Liderlerin güven artırıcı önlemler için iki gün görüşmesi, ardından Avrupa Birliği (AB) ile garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın katılımıyla genişletilmiş bir toplantı düzenlenmesi. BM Genel Sekreteri veya kişisel temsilcisinin de katılacağı toplantıda müzakerelerin yeniden başladığının açıklanması hedefleniyor. Cenevre’deki BM yerleşkesi olası toplantı yeri olarak gündeme geldi.

BM'NİN TEYİT ETTİĞİ ADIMLAR​


BM’nin 9 Kasım tarihli açıklamasına göre liderler, Akıncılar–Limya ve Kampos–Gemikonağı geçiş noktalarının eş zamanlı açılması konusunda mutabakata vardı ancak açılış tarihi paylaşılmadı. Söz konusu açıklamada Erenköy üzerinden geçiş ve mayın temizliği başlıklarında bir anlaşma yer almadı.

IMAGINE programının yeniden başlatılması, bazı Maronit kiliseleri ile bir Ermeni manastırının restorasyonu, arşiv belgelerinin paylaşılması, çevre projeleri ve acil durumlara hızlı müdahale mekanizması BM’nin duyurduğu ortak adımlar arasında bulundu. Erhürman ise diğer geçiş noktaları ile Pile’ye erişimin BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile yapılacak üçlü görüşmede yeniden ele alınacağını ifade etti.

MARAŞ KARŞILIĞINDA MAĞUSA LİMANI NE SAĞLAYACAK?​


Paketin dördüncü maddesi, uygulanabilirliği en tartışmalı öneriler arasında yer alıyor. Maraş’ın iadesi Kıbrıs Rum tarafı açısından somut bir hedef teşkil ederken, Kıbrıs Türk tarafı bakımından Mağusa Limanı önerisinin değeri; limanı kimin işleteceğine, gümrük ve menşe işlemlerini kimin yürüteceğine ve Kıbrıs Türk üreticilerinin AB pazarına doğrudan erişim sağlayıp sağlayamayacağına bağlı bulunuyor.

Filelefteros’un aktardığı "Avrupa Komisyonu himayesi" ifadesi bu sorulara açıklık getirmezken, Maraş’ta iadenin hangi yetki ve takvim çerçevesinde yapılacağı da netleşmedi. Kıbrıs Türk tarafının doğrudan ticaret konusundaki yaklaşımını 2004 deneyimi belirliyor. Annan Planı’na Kıbrıs Türk halkı "evet", Kıbrıs Rum seçmeni ise "hayır" oyu vermiş; referandumların ardından AB Konseyi, Kıbrıs Türk toplumunun izolasyonunu sona erdirme iradesini duyurmuştu. Avrupa Komisyonu’nun bu yönde hazırladığı doğrudan ticaret tüzüğü yürürlüğe girmediği için yeni liman önerisinin karşılığı, doğrudan ticareti hangi kurallarla ve ne zaman mümkün kılacağı netleştiğinde değerlendirilebilecek.

ASIL AYRILIK MÜZAKERENİN HANGİ KOŞULLARDA BAŞLAYACAĞI KONUSUNDA​


Hristodulidis, Crans-Montana’da kesintiye uğrayan müzakerelerin kaldığı yerden devam etmesini, ardından toprak, mülkiyet, yönetim, güvenlik ve garantiler başlıkları arasında bağlantı kurularak pazarlık yürütülmesini talep ediyor. Erhürman da önceki yakınlaşmaların korunması gerektiğini belirtiyor; ancak Kıbrıs Türk tarafı siyasi eşitliğin ve bunun unsuru saydığı dönüşümlü başkanlığın müzakerenin başlangıcında güvence altına alınmasını istiyor.

Erhürman, dönüşümlü başkanlığın güvenlik ve garantiler başlıklarıyla aynı pazarlık sürecine dahil edilmesine açık biçimde karşı çıktı. Ayrıca görüşmeler için bir takvim belirlenmesini ve sürecin Kıbrıs Türk tarafının sorumluluğu dışında çökmesi durumunda mevcut statükoya otomatik olarak dönülmesini önleyecek güvenceler talep ediyor. Holguin ise ANKA Haber Ajansı'na verdiği demeçte, dönüşümlü başkanlığın siyasi eşitliğin bir parçası olduğunu kaydetti ve Erhürman’dan görüşmelerin çökmesi halinde hangi güvenceleri istediğini somutlaştırmasını beklediklerini söyledi.

AB'NİN GENİŞLETİLMİŞ TOPLANTIDAKİ ROLÜ BELİRSİZ​


AB’nin planlanan genişletilmiş toplantıya hangi yetki ve statüyle katılım sağlayacağı da henüz açıklığa kavuşmuş değil. Kıbrıs Rum tarafının AB üyesi bir devlet olarak masada yer alması, Birliğin ayrıca nasıl bir rol üstleneceği sorusunu Kıbrıs Türk tarafı ve Ankara bakımından önemli kılıyor. Brüksel’in Türkiye ile Gümrük Birliği’nin güncellenmesine dair görüşmeleri Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasına bağlayabileceğine yönelik haberler AB’nin teşvik sunabileceğine işaret etse de masadaki rolü ayrı bir mutabakat gerektiriyor.

BM’nin ilan ettiği bir sonraki adım, Genel Sekreter Guterres’in iki liderle gerçekleştireceği üçlü görüşme olarak öne çıkıyor. Bu toplantının kapsamlı müzakerelere dönüşüp dönüşmeyeceğini ise liderlerin geçiş noktaları konusunda kaydettikleri ilerlemeyi siyasi eşitlik ve müzakere usulü başlıklarına taşıyıp taşıyamayacakları belirleyecek.
 
Durum
Üzgünüz bu konu cevaplar için kapatılmıştır...
Geri
Üst