Uluslararası Af Örgütü: İnsan hakları savunucularına yöneltilen tüm suçlamalar düşürülmeli Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği’nin (SPoD) kurucuları hakkında açılan davanın bugün saat 13.30’da İstanbul Adliyesi 27. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülecek ilk duruşması öncesinde Uluslararası Af Örgütü ile 38 insan hakları kurumunun oluşturduğu İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı (İHSDA) ayrı açıklamalar yayımladı.
Duruşma öncesinde yazılı bir açıklama yayımlayan Uluslararası Af Örgütü Avrupa Bölgesel Direktör Yardımcısı Esther Major, “Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığa karşı yılmadan mücadele eden örgütün dört kurucu üyesinin, bu önemli çalışmaları nedeniyle bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya olmaları son derece kaygı verici. Bu dava, LGBTİ+ örgütlerini hedef alan ve diğer onlarca örgütün de varlığını tehdit eden yeni baskı dalgasının ardından açılacak birçok benzer davanın ilki olabilir” diye konuştu.
Açıklamasında derneklere yönelik kapatma davalarına ve yargı süreçlerine değinen Major, “LGBTİ+ insan hakları savunucularının yargılanması ve derneklere yönelik kapatma davalarının açılması, Türkiye yetkililerinin LGBTİ+ haklarını kriminalize etme çabalarında tehlikeli bir tırmanışı işaret ediyor. Bu çabalar kınanmalı ve reddedilmeli. Bu girişimler, doğrudan hedef alınan örgütleri tehdit etmekle kalmıyor, daha geniş anlamda Türkiye’deki bağımsız sivil toplum örgütleri ve insan hakları savunucuları üzerinde caydırıcı bir etkiye yol açma riski de taşıyor. İnsanlar cezalandırılma kaygısı taşımadan, LGBTİ+ haklarını savunabilmeli” ifadelerini kullandı.
Uluslararası Af Örgütü Avrupa Bölgesel Direktör Yardımcısı Esther Major, açıklamasını şu sözlerle sonlandırdı:
“Türkiye yetkilileri, yargılanan insan hakları savunucularına yöneltilen tüm suçlamaları düşürmeli, yalnızca insan haklarını kullandığı veya savunduğu için tutulan tüm kişileri derhal ve koşulsuz serbest bırakmalı ve dernekleri insan hakları çalışmaları nedeniyle kapatma girişimlerine son vermeli.”
Öte yandan Uluslararası Af Örgütü’nün de aralarında yer aldığı 38 insan hakları kurumunun oluşturduğu İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı (İHSDA) da ortak bir açıklama yayımladı. İHSDA, hak savunucularının tutuklanmasının, dernekleri kapatma taleplerinin ve LGBTİ+ hak savunuculuğuna yönelik cezai suçlamaların kullanılmasının, Türkiye'de örgütlenme özgürlüğü de dahil olmak üzere bir dizi insan hakkını ihlal ettiğine dikkati çekti. Açıklamada şu bilgilere yer verildi:
“İstanbul'da SPoD'un dört, HEVİ LGBTİ+'nın beş ve Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği'nin altı kurucusu hakkında, Dernekler Kanunu'nun 32/1-p maddesi kapsamında ‘kanunlarla yasaklanan amaçlarla dernek kurmak’ suçlamasıyla kovuşturmalar yürütülüyor. SPoD'un iki, HEVİ LGBTİ+'nın ise üç kurucusu halen tutuklu. İddianamelerde bu derneklerin feshedilmesi de talep ediliyor. Ankara'da ise Kaos GL'nin yönetim ve denetim kurullarının 16 üyesi ile 2024 yılında derneğin internet sitesinde yazısı yayımlanmış bir gazeteci hakkında aynı madde kapsamında suçlamalar yöneltildi. Bu kişilere ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesi kapsamında ‘müstehcenlik’ suçlamaları yöneltildi. Yargılanan kişilerden, biri gazeteci olmak üzere beşi halen tutuklu. LGBTİ+’ların ebeveynleri ve yakınlarının oluşturduğu bir dernek olan LİSTAG dahil olmak üzere başka LGBTİ+ hakları örgütlerinin de ‘Ailem Güvende’ operasyonlarıyla bağlantılı olarak kovuşturmalara konu olduğunu biliyoruz. Ayrıca 11 Kasım'da Türkiye'nin en köklü LGBTİ+ örgütlerinden Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği'nin ofisi İstanbul Valiliği tarafından ‘izinsiz lokal işletildiği’ iddiasıyla mühürlendi.
İddianamelerde LGBTİ+’ların ayrımcılığa karşı korunmasına yönelik çalışmalar, hukuki ve psikososyal destek faaliyetleri, sağlık hizmetlerine erişim konusunda bilgilendirme, atölyeler, toplantılar ve sosyal medya paylaşımları gibi olağan dernek faaliyetleri suçlamalara dayanak yapıldı.
İnsan haklarını savunmak, ayrımcılıkla mücadele etmek, dayanışma faaliyetleri yürütmek ve bu amaçlarla örgütlenmek, ayrımcı cezai veya idari yaptırımlara konu edilmemeli. İnsan hakları faaliyetlerinin kovuşturmalara dayanak yapılması, hak savunucularının tutuklanarak özgürlüklerinden yoksun bırakılmaları, adil olmayan biçimde yargılanmaları ve derneklerinin kapatılmasının talep edilmesi, ifade ve örgütlenme özgürlüğünün yanı sıra adil yargılanma, keyfi gözaltı ve tutukluluktan korunma haklarına yönelik ağır müdahaleler oluşturuyor. Bu girişimler yalnızca hedef alınan örgütleri değil, Türkiye'de bağımsız sivil toplum örgütleri ve insan hakları savunucuları üzerinde de daha geniş ölçekte caydırıcı bir etki yaratma riski taşıyor.
18 Kasım'da SPoD kurucularının yargılanacağı ilk duruşmayla başlayacak yargı süreçlerini, hak savunucuları ve LGBTİ+ örgütleriyle dayanışma içinde yakından takip etmeyi ve başta ifade ve örgütlenme özgürlüğü olmak üzere haklarını savunmayı sürdüreceğiz.”
Duruşma öncesinde yazılı bir açıklama yayımlayan Uluslararası Af Örgütü Avrupa Bölgesel Direktör Yardımcısı Esther Major, “Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığa karşı yılmadan mücadele eden örgütün dört kurucu üyesinin, bu önemli çalışmaları nedeniyle bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya olmaları son derece kaygı verici. Bu dava, LGBTİ+ örgütlerini hedef alan ve diğer onlarca örgütün de varlığını tehdit eden yeni baskı dalgasının ardından açılacak birçok benzer davanın ilki olabilir” diye konuştu.
LGBTİ+ HAKLARINI SAVUNMAK SUÇ DEĞİLDİR
Açıklamasında derneklere yönelik kapatma davalarına ve yargı süreçlerine değinen Major, “LGBTİ+ insan hakları savunucularının yargılanması ve derneklere yönelik kapatma davalarının açılması, Türkiye yetkililerinin LGBTİ+ haklarını kriminalize etme çabalarında tehlikeli bir tırmanışı işaret ediyor. Bu çabalar kınanmalı ve reddedilmeli. Bu girişimler, doğrudan hedef alınan örgütleri tehdit etmekle kalmıyor, daha geniş anlamda Türkiye’deki bağımsız sivil toplum örgütleri ve insan hakları savunucuları üzerinde caydırıcı bir etkiye yol açma riski de taşıyor. İnsanlar cezalandırılma kaygısı taşımadan, LGBTİ+ haklarını savunabilmeli” ifadelerini kullandı.
Uluslararası Af Örgütü Avrupa Bölgesel Direktör Yardımcısı Esther Major, açıklamasını şu sözlerle sonlandırdı:
“Türkiye yetkilileri, yargılanan insan hakları savunucularına yöneltilen tüm suçlamaları düşürmeli, yalnızca insan haklarını kullandığı veya savunduğu için tutulan tüm kişileri derhal ve koşulsuz serbest bırakmalı ve dernekleri insan hakları çalışmaları nedeniyle kapatma girişimlerine son vermeli.”
İHSDA’DAN ORTAK AÇIKLAMA: LGBTİ+ HAK SAVUNUCULARI SERBEST BIRAKILMALI
Öte yandan Uluslararası Af Örgütü’nün de aralarında yer aldığı 38 insan hakları kurumunun oluşturduğu İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı (İHSDA) da ortak bir açıklama yayımladı. İHSDA, hak savunucularının tutuklanmasının, dernekleri kapatma taleplerinin ve LGBTİ+ hak savunuculuğuna yönelik cezai suçlamaların kullanılmasının, Türkiye'de örgütlenme özgürlüğü de dahil olmak üzere bir dizi insan hakkını ihlal ettiğine dikkati çekti. Açıklamada şu bilgilere yer verildi:
“İstanbul'da SPoD'un dört, HEVİ LGBTİ+'nın beş ve Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği'nin altı kurucusu hakkında, Dernekler Kanunu'nun 32/1-p maddesi kapsamında ‘kanunlarla yasaklanan amaçlarla dernek kurmak’ suçlamasıyla kovuşturmalar yürütülüyor. SPoD'un iki, HEVİ LGBTİ+'nın ise üç kurucusu halen tutuklu. İddianamelerde bu derneklerin feshedilmesi de talep ediliyor. Ankara'da ise Kaos GL'nin yönetim ve denetim kurullarının 16 üyesi ile 2024 yılında derneğin internet sitesinde yazısı yayımlanmış bir gazeteci hakkında aynı madde kapsamında suçlamalar yöneltildi. Bu kişilere ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesi kapsamında ‘müstehcenlik’ suçlamaları yöneltildi. Yargılanan kişilerden, biri gazeteci olmak üzere beşi halen tutuklu. LGBTİ+’ların ebeveynleri ve yakınlarının oluşturduğu bir dernek olan LİSTAG dahil olmak üzere başka LGBTİ+ hakları örgütlerinin de ‘Ailem Güvende’ operasyonlarıyla bağlantılı olarak kovuşturmalara konu olduğunu biliyoruz. Ayrıca 11 Kasım'da Türkiye'nin en köklü LGBTİ+ örgütlerinden Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği'nin ofisi İstanbul Valiliği tarafından ‘izinsiz lokal işletildiği’ iddiasıyla mühürlendi.
İddianamelerde LGBTİ+’ların ayrımcılığa karşı korunmasına yönelik çalışmalar, hukuki ve psikososyal destek faaliyetleri, sağlık hizmetlerine erişim konusunda bilgilendirme, atölyeler, toplantılar ve sosyal medya paylaşımları gibi olağan dernek faaliyetleri suçlamalara dayanak yapıldı.
İnsan haklarını savunmak, ayrımcılıkla mücadele etmek, dayanışma faaliyetleri yürütmek ve bu amaçlarla örgütlenmek, ayrımcı cezai veya idari yaptırımlara konu edilmemeli. İnsan hakları faaliyetlerinin kovuşturmalara dayanak yapılması, hak savunucularının tutuklanarak özgürlüklerinden yoksun bırakılmaları, adil olmayan biçimde yargılanmaları ve derneklerinin kapatılmasının talep edilmesi, ifade ve örgütlenme özgürlüğünün yanı sıra adil yargılanma, keyfi gözaltı ve tutukluluktan korunma haklarına yönelik ağır müdahaleler oluşturuyor. Bu girişimler yalnızca hedef alınan örgütleri değil, Türkiye'de bağımsız sivil toplum örgütleri ve insan hakları savunucuları üzerinde de daha geniş ölçekte caydırıcı bir etki yaratma riski taşıyor.
18 Kasım'da SPoD kurucularının yargılanacağı ilk duruşmayla başlayacak yargı süreçlerini, hak savunucuları ve LGBTİ+ örgütleriyle dayanışma içinde yakından takip etmeyi ve başta ifade ve örgütlenme özgürlüğü olmak üzere haklarını savunmayı sürdüreceğiz.”